Rotterdam: hardloop, (race)fiets en autostad

In Rotterdam loopt 37% van de inwoners regelmatig hard en fietst 14% op de racefiets. Daarmee is de grootste sportvoorziening van de stad niet de Kuip, maar de openbare ruimte zelf. En toch is er nog geen beeld van de manier waarop de hardloper en racefietsers de stad gebruiken. Worden de groene en aantrekkelijke routes van Rotterdam wel gevonden?

Track-Landscapes bracht dit in kaart met behulp van openbare beweegdata. We verzamelden ruim 100.000 hardloopactiviteiten en 30.000 recreatieve en sportieve fietsactiviteiten, verzameld via de app Endomondo. Daarmee ontstond een gedetailleerd beeld van het actieve gebruik van straten, parken en routes in de stad.

Dat iconische rondes zoals Erasmusbrug–Willemsbrug en het Kralingse Bos op plaats 1 en 2 staan als meest gebruikte hardloopbestemmingen, is geen verrassing. Opvallender is wat daarbuiten gebeurt, want in de rest van de stad blijkt het gebruik niet altijd even voorspelbaar en gezond.

In grote delen van Rotterdam blijken hardlopers vaak te kiezen voor routes langs ’S-Wegen’ (zware autowegen) in plaats van door groene structuren. Het stelsel van singels zoals de Noordersingel en Essenburgsingel functioneren nauwelijks als loopbestemming of als looproute/verbinding naar grotere groengebieden as Kralingse bos of Schie. Zo blijkt de Gordelweg (S111) de feitelijke entree van het Kralingse Bos en vormt deze weg, in combinatie met de S113, zelfs het op twee na populairste hardlooprondje (op Kralingsebos en Erasmusbrug na) bij korteafstandslopers (max 5 kilometer). Men loopt zo letterlijk aan het Vroesenpark voorbij. Ook de route naar de Erasmusbrug blijkt vaker de Westzeedijk te zijn (S100) dan de route door ‘Het Park’. In Rotterdam Zuid is het niet anders; er wordt vaker om het Zuiderpark heen gelopen, pal naast de S103, dan over de hoofdas van het Zuiderpark.

Is het erg dat veel Rotterdammers langs drukke wegen hardlopen? De gecombineerde analyse van hardloopgebruik en fijnstofconcentraties laat zien dat veel sporters onbewust trainen in een vervuilde omgeving. Hardlopen langs drukke autowegen is nog altijd gezonder dan niet bewegen, maar het betekent wel dat veel hardlopers minder gezond én minder prettig lopen dan ze zouden willen. Bovendien missen zij de voordelen van groen en water, terwijl juist die omgevingen aantoonbaar bijdragen aan zowel fysieke als mentale gezondheid.

Weet de racefietser de natuurlijkste routes wel te vinden? Ook nog niet overal. De fietsroutes naar ‘Het Buijtenland van Rhoon’ (Rotterdam-Zuid) en routes tussen de Rotte en de Schie (Rotterdam-Noord) worden bijvoorbeeld nog niet vaak gevonden, wederom in tegenstelling tot vlakbij gelegen routes langs de S102 en N471. Routes langs de A15 en A16 behoren tot de populairste fietsroutes de stad uit.

Je krijgt haast idee dat de ‘S’(weg) staat voor Sport. Sporters worden er door aangetrokken zonder dat deze wegen aantrekkelijk zijn. Maar wat hebben die wegen dan wel? Autowegen zijn (en daarin is Rotterdam niet anders dan de meeste Nederlandse steden) wel hele duidelijke, bekende structuren. Er liggen dus routes langs die makkelijk te volgen en te vinden zijn. Helaas hebben routes door het groen of langs het water, op veel plekken nog niet die vanzelfsprekendheid. En hoe mooi de kleur groen ook is; als die vanzelfsprekendheid ontbreekt, hoef je niet te verwachten dat het gevonden en gebruikt wordt.

Soms zijn grote, structurele aanpassingen nodig om die helderheid te maken: de Rotte en de Maaskades zijn Rotterdams bekendste voorbeelden in deze categorie. Gelukkig blijken ook veel verbetermogelijkheden relatief eenvoudig; het zijn vaak kleine onvolkomenheden die een route niet vanzelfsprekend maken. Ingrepen zoals het toevoegen van missende verbindingen, het bewegwijzeren van een looproute of het verduidelijken van een entree, kunnen veel veranderen. Onderstaande kaartbeelden weergeven waar de mooiste kansen liggen om Rotterdam nog hardloop- en fietsvriendelijker te maken.

Bij projecten vind je korte slideshows, waarin de stappen van ‘data naar design’ weergeven zijn voor het Zuiderpark, Vroesenpark, Kralingse Bos, en fietsroutes naar Het Buijtenland van Rhoon. Daar vind je ook de downloadlink naar het complete onderzoeksrapport en de ‘pocketversie’ daarvan.